Di tích lịch sử - làng nghề truyền thống

Khảo cứu một số đạo sắc phong tại Đình Hoàng Xá, xã Khánh Hà, huyện Thường Tín

Thường Tín một vùng đất với nhiều di tích lịch sử văn hóa, di tích cách mạng kháng chiến nơi đây đuợc coi là một kho tàng vô giá về lịch sử và cách mạng đã tạo ra để lại đến ngày nay.

Toàn huyện có hơn 445 công trình tôn giáo, tín ngưỡng và di tích lịch sử, văn hóa với 02 di chỉ khảo cổ, 145 Chùa, 125 Đình; bên cạnh đó còn có các loại hình khác như Đền, Miếu, Lăng tẩm…trong đó 110 di tích được xếp hạng (59 di tích cấp quốc gia, 51 di tích cấp thành phố). Một trong những di tích có giá trị đặc biệt tiêu biểu là Đình làng Hoàng Xá nơi còn lưu giữ được hơn 10 đạo sắc phong trong đó có 1 đạo sắc thời Lê (niên hiệu Cảnh Hưng năm 44)và 9 đạo sắc thời Nguyễn được phong vào các thời vua Tự Đức, Đồng Khánh, Duy Tân, Khải Định. Thành hoàng được nhân dân phụng thờ tại đình làng vàđược phong là “Quách Gia Suy linh thánh chi thần” ngài là một trong những tướng lĩnh giỏi của thời nhà Lê phò giúp Lê Lợi đánh đuổi giặc Minh, sau khi mất được triều đình suy tôn là Thành Hoàng và được nhiều làng xã Bắc bộ phụng thờ, trong đó có hai làng Khánh Vân và Hoàng Xá (xưa thuộc huyện Thanh Trì – tỉnh Hà Đông).

Bài viết xin được khảo cứu 3 trong số 9 đạo sắc phong của triều đình nhà Nguyễn phong tặng cho ngài tại đình làng Hoàng Xá: Đạo sắc 1 năm Tự Đức thứ 6 (1853), đạo sắc 2 là năm Duy Tân thứ 3 (1909),  đạo sắc thứ 3 năm Khải Định thứ 9 (1924). Tất cả các đạo sắc đều có niên đại trên 100 năm và được lưu giữ bảo tồn cẩn thận tại đình làng. Bản phiên âm và dịch nghĩa dưới đây phần nào giúp cho bạn đọc và thế hệ trẻ hiểu rõ hơn về giá trị văn hóa - lịch sử của dân tộc một thời.

 

Đạo sắc dưới đây được phong năm Tự Đức thứ 6 (1853) cách đây khoảng 164 năm, viết bằng chữ hán thể khải thư trên giấy sắc, họa tiết vẽ tứ linh (long, lân quy, phượng), được đóng dấu “Sắc mệnh chi bảo” của triều đình nhà Nguyễn.

 

 

Phiên âm:

Sắc Quách Gia Suy Linh Thánh chi thần, hộ quốc tí dân, nẫm trứ linh ứng.

Tứ kim phi ưng cảnh mệnh, miến niệm thần hưu, khả gia tặng Hùng trấn chi thần. Nhưng chuẩn Thanh Trì huyện Hà Liễu xã Hoàng Xá thôn y cự phụng sự. Thần kỳ tương hựu bảo ngã lê dân.

Khâm tai!

Tự Đức lục niên chính nguyệtthập tứ nhật.

Dịch nghĩa :

Sắc cho thần là Quách Gia Suy Linh Thánh, bảo vệ cho nước che chở cho dân, linh ứng lâu năm.

Nay Trẫm cả vâng mệnh lớn, nghĩ đến ơn đức của thần, tặng thêm mỹ tự cho thần là Hùng trấn. Vẫn chuẩn cho làng Hoàng Xáxã Hà Liễu huyện Thanh Trì được phụng thờ như cũ. Thần hay che chở trợ giúp dân ta.

Kính thay!

Ngày 14 tháng 1 năm Tự Đức thứ 6 (tức năm 1853).

 

Đạo sắc thứ 2 được phong sau đó 56 năm, tức là thuộc niên đại của vua Duy Tân năm thứ 3 (1909), thể thức và họa tiết hoa văn cũng tương tự như đạo sắc trước.

 

Phiên âm :

Sắc chỉ Hà Đông tỉnh Thanh Trì huyện Hoàng Xá xã tòng tiền phụng sự Hùng trấn Dực Bảo Trung Hưng Quách Gia Suy Linh Thánh chi thần, tiết kinh ban cấp sắc phong chuẩn kỳ phụng sự.

Duy Tân nguyên niên, tấn quang đại lễ, kinh ban bảo chiếu đàm ân, lễ long đăng trật. Đặc chuẩn y cựu phụng sự, dụng chí quốc khánh nhi thân tự điển.

Khâm tai!

Duy Tân tam niên bát nguyệt thập nhất nhật.

Dịch nghĩa:

Sắc chỉ cho làng Hoàng Xá huyện Thanh Trì tỉnh Hà Đông trước đây phụng thờ Hùng trấn Dực Bảo Trung Hưng Quách Gia Suy Linh Thánh chi thần, đã được ban cấp sắc phong chuẩn cho phụng sự.

Duy Tân năm thứ nhất, đại lễ đăng quang, đã ban bảo chiếu ra ân rộng rãi, lễ lớn nên gia tăng cấp bậc. Đặc biết chuẩn cho phụng thờ như cũ, dùng để ghi nhớ ngày mừng của nước mà tỏ phép tắc thờ tự.

Kính thay!

Ngày 11 tháng 8 năm Duy Tân thứ 3.

(Ngày 24 tháng 9 năm 1909).

 

Đạo sắc thứ 3 dưới đây là đạo sắc cuối cùng thuộc niên đại Khải Định năm thứ 9 (1924), họa tiết hoa văn có đôi chút khác so với thời trước:

Phiên âm :

Sắc Hà Đông tỉnh Thanh Trì huyện Hoàng Xá xã tòng tiền phụng sự nguyên tặng Hùng trấn Dực Bảo Trung Hưng Quách Gia Suy Linh Thánh Tôn Thần, hộ quốc tí dân, nẫm trứ linh ứng tiết mông ban cấp sắc phong chuẩn hứa phụng sự.

Tứ kim chính trị Trẫm Tứ Tuần Đại Khánh tiết, kinh ban bảo chiếu đàm ân, lễ long đăng trật, trứ gia tặng Tủng bạt Trung Đẳng Thần. Đặc chuẩn phụng sự, dụng chí quốc khánh nhi thân tự điển.

Khâm tai!

Khải Định cửu niên thất nguyệt nhị thập ngũ nhật.

Dịch nghĩa :

Sắc cho làng Hoàng Xá huyện Thanh Trì tỉnh Hà Đông trước đây phụng thờ thần vốn được phong tặng là Hùng trấn Dực Bảo Trung Hưng Phương Quách Gia Suy Linh Thánh Tôn Thần, bảo vệ cho nước che chở cho dân, linh ứng lâu năm, đã được ban cấp sắc phong chuẩn cho phụng sự.

Nay gặp dịp Tứ Tuần Đại Khánh của Trẫm, đã ban bảo chiếu ra ân rộng rãi, lễ lớn nên gia tăng cấp bậc, tặng thêm mỹ tự là Tủng bạt Trung Đẳng Thần. Đặc biệt chuẩn cho phụng thờ, dùng để ghi nhớ ngày mừng của nước mà tỏ rõ phép tắc thờ tự.

Kính thay!

Ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9.

(Ngày 28 tháng 8 năm 1924).

 

 Trên đây bài viết khảo cứu một phần tư liệu Hán Nôm (cụ thể là hệ thống sắc phong) tại đình làng Hoàng Xá – Khánh Hà qua đó góp phần làm sáng tỏ giá trị văn hóa lịch sử hiện còn được lưu giữ, bảo tồn trên mảnh đất “Danh hương”, 10 đạo sắc được vua ban cho Thành hoàng Quách Gia Suy đã có công phò vua, giúp nước, cứu dân được cán bộ và nhân dân Hoàng Xá – Khánh Hà trân trọng, cẩn thận lưu giữ cho đến ngày hôm nay là minh chứng quý giá cho bề dày truyền thống lịch sử, văn hóa của vùng đất địa linh nhân kiệt. Những sắc phong này không chỉ có ý nghĩa lịch sử, văn hóa mà còn là tài sản vô giá của tổ tiên cha ông để lại cho thế hệ mai sau. Qua đó, góp phần giáo dục truyền thống, răn dạy con cháu noi gương các thế hệ ông cha tích cực tu dưỡng, rèn luyện và cố gắng học tập để đỗ đạt thành tài, xây dựng quê hương ngày một phát triển hơn.

Tác giả: Ngô Quynh