Di tích lịch sử - làng nghề truyền thống

Nghề thủ công truyền thống làng Đông Cứu – Di sản Văn hóa Phi vật thể Quốc gia

Trải qua hàng trăm năm lịch sử, hiện nay, Đông Cứu là làng thêu duy nhất đất Bắc lưu giữ lối thêu phục chế long bào cho vua chúa, áo mão cho quan lại trong triều.

Sản phẩm của Nghề thủ công truyền thống làng Đông Cứu

 

Nghề thêu ở làng Đông Cứu vốn có nguồn gốc từ nghề bắt nét kim tuyến, thợ thêu ở đây đã từng được vua Nguyễn mời vào Huế để lập thành một đội chuyên thêu các trang phục hoàng cung.

Theo cụ Đỗ Bá Hê (81 tuổi), thôn Đông Cứu cho biết: ở làng, dù không được đào tạo qua trường lớp, chỉ học qua phương thức truyền miệng nhưng người dân nơi đây vẫn làm ra những sản phẩm chất lượng được các triều đại phong kiến công nhận.

Thời nay, kinh tế thay đổi, mặt hàng như long bào, áo quan không còn ai dùng nữa, nên làng nghề Đông Cứu đã chuyển dần sang phục chế các trang phục phục vụ cho việc bảo tồn, làm phim và sản xuất câu đối, tán, lọng, áo lễ…. Sản phẩm của làng Đông Cứu hiện được bán khắp cả nước. Dù công nghệ thêu bằng máy đã phổ biến ở nhiều làng thêu khác, nhưng nghề thêu tay vẫn là thế mạnh ở Đông Cứu. Chính điều này tạo điều kiện cho nghề thêu Đông Cứu phát triển. Bởi chỉ có thêu bằng tay với sự cần mẫn, tỷ mỷ của người thợ mới tạo ra được những sản phẩm tinh tế, có giá trị thẩm mỹ cao.

Sản phẩm thêu Đông Cứu tương đối phong phú và ngày càng có xu hướng đa dạng hơn. Ban đầu, dòng sản phẩm chính là sản phẩm tâm linh người Việt. Khi thương hiệu làng nghề thêu truyền thống Đông Cứu lan rộng, các nghệ nhân nhận được các đơn đặt hàng là các sản phẩm mang đặc trưng của các nền văn hóa khác như Malaysia, Trung Quốc, hay các dân tộc thiểu số như tộc người Sán Dìu Việt Nam. Tuy nhiên, có một đặc điểm chung các sản phẩm này là đều có tính truyền thống với các họa tiết xưa của phương Đông như rồng, phượng. Chất lượng, mẫu mã sản phẩm cũng đa dạng với nhiều mức giá, phù hợp với khả năng kinh tế của khách hàng.

Hiện nay, làng Đông Cứu có 52 hộ trực tiếp nhận hàng và thuê thợ thêu. Trong đó, có 14 hộ mở xưởng thêu tại nhà; còn lại là nhận hàng để gia đình tự thêu, hoặc giao hàng cho thợ mang về nhà làm. Mỗi xưởng có khoảng 10-20 thợ thêu. Thu nhập của mỗi người thợ từ 3 triệu đến 5 triệu/tháng, tùy thuộc vào trình độ, khả năng của mỗi người. Mặc dù nghề thêu vất vả, nhưng đem lại một khoản thu nhập không nhỏ cho gia đình. Bên cạnh đó, việc phát triển nghề thêu đã giúp người dân ổn định kinh tế, tạo công ăn việc làm, đồng thời giúp người dân bảo tồn và phát huy được thế mạnh của làng nghề. Qua đó khôi phục, bảo tồn những mẫu thêu cổ xưa, tạo hướng đi mới cho làng nghề thêu Đông Cứu.

Lãnh đạo huyện Thường Tín trao bằng của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận Nghề thủ công truyền thống thôn Đông Cứu là Di sản văn hóa phi vật thể cho cán bộ và nhân dân thôn Đông Cứu

 

          Khi nghề thêu truyền thống Đông Cứu đã có thương hiệu riêng cho mình về hàng phục chế, hàng tâm linh thì lượng khách tìm đến Đông Cứu sẽ ngày càng ổn định. Hơn thế, nghề thêu hàng truyền thống Đông Cứu là một động lực vừa để bảo lưu, phát huy giá trị di sản mỹ thuật của các thế hệ trước qua các biểu tượng, họa tiết cổ truyền. Các nghệ nhân thêu Đông Cứu đã góp phần bảo lưu, cũng như lan tỏa vẻ đẹp và ý nghĩa của các biểu tượng văn hóa đó.

Với những giá trị trên, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã quyết định công nhận Nghề thủ công truyền thống thôn Đông Cứu là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia./.

Bài và ảnh: Xuân Tiến

Trung tâm Văn hóa – Thông tin và Thể thao